# Kompyuteringizning eshigi: Firewall nima va uni kim boshqaradi? > Uyingizning eshigi qulflanmasa, har kim kirib ketishi mumkin. Windows Firewall kompyuteringizning tarmoq eshigi — u qaysi ulanishlarni ichkariga kiritishini hal qiladi. ## 🔄 Eslab ko'ring (oldingi darsdan) > Oldingi darslarda biz tarmoq (network) va port tushunchasini ko'rdik. **Port** nima edi — kompyuterning bitta tarmoq "eshigi" deb aytsak, to'g'ri bo'ladimi? Eslab ko'ring, keyin davom eting. ## 🔍 Darsdan oldin bir daqiqa > **O'ylab ko'ring:** Siz do'stingizga uyingiz eshigini ochib qo'yasizmi, yoki avval kim ekanligini aniqlab, so'ng kiritasizmi? > _(Javobingizni eslab qoling — dars oxirida bu o'xshatish qanchalik to'g'ri ekanini ko'rasiz.)_ ## 🎯 Bu darsdan keyin siz - Windows Firewall nima ekanini va u nima qilishini tushunasiz - Uchta profil (Domain, Private, Public) orasidagi farqni aytib bera olasiz - PowerShell orqali oddiy firewall qoidasi yoza olasiz - `netstat` buyrug'i bilan ochiq portlarni ko'ra olasiz - Shubhali tarmoq ulanishlarini qanday aniqlashni bilasiz --- ## Firewall — kompyuterning darvozaboni ### 🌍 Hayotiy o'xshatish Tasavvur qiling: katta binoning kirish qismida darvozabon o'tiribdi. U hamma o'tayotganlarni kuzatadi. Ba'zilarini kiritadi, ba'zilarini to'xtatadi. Ofis xodimlarini taniydi — ularni kiritadi. Notanish kishi kelsa — hujjat so'raydi. Kechqurun 22:00 dan keyin umuman kirmaydi. ### 📖 Ta'rif **Firewall** (inglizcha: "olov devori", o'zbek texnik tilida: "tarmoq himoya devori") — kompyuterga kiruvchi va chiquvchi tarmoq ulanishlarini nazorat qiluvchi dastur yoki qurilma. U belgilangan qoidalar asosida ulanishga ruxsat beradi yoki bloklaydi. **Port** — kompyuterdagi raqamli "eshik". Har bir tarmoq xizmati o'z raqamiga ega: web-sayt 80 yoki 443-portda, elektron pochta 25-portda ishlaydi. Jami portlar soni — bu tasodifiy emas, balki aniq matematik chegara. Port raqami 16 bitli son bilan ifodalanadi: $$ N_{port} = 2^{16} = 65536 $$ Ya'ni portlar 0 dan 65535 gacha raqamlanadi (0 dan boshlangani uchun jami 65536 ta, lekin amalda 1-65535 ishlatiladi). *[RDP]: Remote Desktop Protocol — uzoqdan ish stoli protokoli *[NLA]: Network Level Authentication — tarmoq darajasida autentifikatsiya *[RPC]: Remote Procedure Call — uzoqdagi protsedura chaqiruvi ### 🛡️ Nega xavfsizlik uchun muhim Hujumchi kompyuterga kirish uchun avval "ochiq eshik" — ya'ni yoqilgan va himoyalanmagan port — qidiradi. Firewall bu eshiklarni nazorat qiladi. Keraksiz portlar yopilsa, hujumchi kirish nuqtasini topa olmaydi. Firewall har bir kirayotgan paketni (ma'lumot bo'lagini) qoidalar ro'yxatidan o'tkazadi va qaror qabul qiladi: ```mermaid flowchart TD A["Tarmoqdan paket keldi"] --> B{"Firewall yoqilganmi?"} B -->|"Yo'q"| Z["Hamma narsa o'tadi
(xavfli holat)"] B -->|"Ha"| C{"Ruxsat qoidasi
mos keldimi?"} C -->|"Ha"| D["Ulanishga RUXSAT"] C -->|"Yo'q"| E{"Blok qoidasi
mos keldimi?"} E -->|"Ha"| F["Ulanish BLOKLANDI"] E -->|"Yo'q"| G["Standart harakat
(odatda blok)"] ``` !!! tip "Asosiy g'oya" Firewall "ruxsat berilmagani — bloklangani" tamoyilida ishlaydi (default deny). Ya'ni siz aniq ruxsat bermagan ulanish — to'xtatiladi. Bu eng xavfsiz yondashuv. ### 🔎 Ishlangan misol Situation: Siz uy kompyuteringizda RDP (Remote Desktop Protocol — uzoqdan ish stoli) xizmatini yoqib qo'ygansiz, lekin undan foydalanmaysiz. 1. Hujumchi internetdagi kompyuterlarni skanerlaydi — 3389-port (RDP porti) ochiqligini topadi. 2. Firewall qoidasi yo'q — ulanishga urinadi. 3. Agar parol zaif bo'lsa — tizimga kiradi. Himoya: firewall yordamida 3389-portni yoping yoki faqat o'z IP manzilingizdan ruxsat bering. Bu hujumning butun zanjirini ketma-ketlik diagrammasida ko'ramiz: ```mermaid sequenceDiagram participant H as Hujumchi participant N as Internet participant K as Sizning kompyuteringiz H->>N: "Minglab IP ni skanerla" N->>K: "3389-port ochiqmi?" K-->>N: "Ha, ochiq (RDP)" N-->>H: "Nishon topildi" H->>K: "Parolni taxmin qil (brute-force)" K-->>H: "Zaif parol — kirildi" Note over H,K: Firewall qoidasi bo'lganda
2-qadamda to'xtardi ``` --- ## Windows Firewall ning uch yuzi: Profil tizimi ### 🌍 Hayotiy o'xshatish Siz uyda boshqacha kiyinasiz, ishda boshqacha, notanish joyda — yana boshqacha. Bir xil odam, lekin muhitga qarab xulq o'zgaradi. Windows Firewall ham xuddi shunday: u qaysi tarmoqda ekaningizni biladi va shunga mos qoidalarni qo'llaydi. ### 📖 Ta'rif Windows Firewall uchta **profil** (profil — holat, rejim) ni taniydi: | Profil | Qachon faol | Asosiy qoida | |--------|-------------|---------------| | **Domain** | Korporativ tarmog'ingizga ulanganda (AD — Active Directory, ya'ni markaziy kompyuter boshqaruv tizimi) | IT bo'limi belgilagan qoidalar | | **Private** (Shaxsiy) | Uy yoki ishonchli ofis tarmog'iga ulanganda | O'rtacha cheklash | | **Public** (Ommaviy) | Mehmonxona, kafe, aeroportdagi WiFi | Maksimal cheklash | Uchala profilni va ularning xususiyatlarini fikr xaritasida ko'rsak: ```mermaid mindmap root(("Windows
Firewall
profillari")) Domain "Korporativ tarmoq" "AD boshqaradi" "GPO qoidalari" Private "Uy tarmog'i" "Ishonchli muhit" "O'rtacha cheklash" Public "Kafe / aeroport WiFi" "Eng qattiq himoya" "Fayl ulashish o'chiq" ``` !!! info "GPO nima?" **GPO (Group Policy Object — guruh siyosati ob'ekti)** — bu korporativ tarmoqda IT bo'limi barcha kompyuterlarga bir vaqtda qoida tarqatadigan vosita. Masalan: "Hamma xodimning kompyuterida 3389-port yopilsin" deb bir marta yozadi — va minglab kompyuterga avtomatik qo'llanadi. Domain profili aynan shu GPO qoidalariga bo'ysunadi. ### 🛡️ Nega xavfsizlik uchun muhim Ommaviy WiFi'da yoningizda noma'lum odamlar bor. Ulardan biri tarmoqni kuzatishi mumkin. Public profil bu holatda eng qattiq himoyani yoqadi — keraksiz hamma narsani bloklaydi. ### 🔎 Ishlangan misol ```text title="Public profilida nima bo'ladi" Kirayotgan ulanishlar: BARCHA BLOKLANGAN (siz ruxsat bermaganlar) Chiqayotgan ulanishlar: Ko'pchiligiga ruxsat (siz brauzerni ochasiz — bu chiquvchi) Fayl ulashish: O'CHIRILGAN (boshqa birov sizning fayllaringizni ko'ra olmaydi) ``` Natija: Kafe WiFi'da hech kim sizning kompyuteringizga to'g'ridan-to'g'ri ulana olmaydi. !!! warning "Keng tarqalgan xato" Windows yangi tarmoqqa ulanganda "Bu tarmoqni ishonchli deb belgilaymizmi?" deb so'raydi. Kafe yoki aeroportda **hech qachon "Ha" (Private) demang** — "Yo'q" (Public) tanlang. Aks holda firewall yumshoq rejimga o'tadi va begona qurilmalar sizga ulana oladi. --- ## PowerShell bilan Firewall boshqarish ### 🌍 Hayotiy o'xshatish Darvozabonga og'zaki ko'rsatma berasiz: "Kechqurun 22:00 dan keyin hech kimni kiritma" yoki "10-uydan kelganlarni har doim kiritaver". PowerShell ham xuddi shu — firewallga aniq ko'rsatma berasiz. ### 📖 Ta'rif **PowerShell** — Windows'ning buyruqlar qatori (command line) muhiti. U oddiy grafik interfeysdan ko'ra kuchliroq: bir buyruq bilan yuzlab kompyuterni boshqarish mumkin. Firewallni grafik oyna (mishqalar bilan) emas, buyruq bilan boshqarishning afzalligi — takrorlanuvchanlik. Bitta yozilgan buyruqni 1 ta yoki 1000 ta kompyuterga bir xil qo'llash mumkin. Linux'da ham xuddi shu maqsadda boshqa buyruqlar ishlatiladi: === "Windows (PowerShell)" ```powershell title="Standart kiruvchi ulanishlarni bloklash" Set-NetFirewallProfile -Profile Public -DefaultInboundAction Block ``` === "Linux (ufw)" ```bash title="Standart kiruvchi ulanishlarni bloklash" sudo ufw default deny incoming sudo ufw enable ``` ### 🔎 Ishlangan misol Har buyruq nima qilishini o'qing, keyin natijani o'ylang: ```powershell title="Firewall holatini ko'rish" # Firewall holatini ko'rish — uchala profil yoqilganmi? Get-NetFirewallProfile | Select-Object Name, Enabled ``` Natija: ```text Name Enabled ---- ------- Domain True Private True Public True ``` ```powershell title="Faol qoidalarni ko'rish" # Hozir faol bo'lgan qoidalarni ko'rish Get-NetFirewallRule | Where-Object {$_.Enabled -eq "True"} | Select-Object DisplayName, Direction, Action ``` ```powershell title="SSH portini bloklash" {5,6} # SSH portini (22) bloklash — tashqaridan kimdir SSH orqali ulana olmasin New-NetFirewallRule -DisplayName "SSH portini bloklash" ` -Direction Inbound ` -Protocol TCP ` -LocalPort 22 ` -Action Block # -Direction Inbound = faqat kirayotgan ulanishlar uchun # -Action Block = bloklash ``` ```powershell title="RDP ni faqat ichki tarmoqdan ruxsat berish" # RDP'ni faqat ichki tarmoqdan ruxsat berish (10.0.1.0/24 = ichki tarmoq) New-NetFirewallRule -DisplayName "RDP faqat ichki tarmoqdan" ` -Direction Inbound ` -Protocol TCP ` -LocalPort 3389 ` -Action Allow ` -RemoteAddress "10.0.1.0/24" # /24 = 10.0.1.0 dan 10.0.1.255 gacha bo'lgan barcha manzillar ``` ```powershell title="Qoidani o'chirish" # Qoidani o'chirish Remove-NetFirewallRule -DisplayName "SSH portini bloklash" ``` ```powershell title="Public profilini qattiqlashtirish" # Public profilida barcha kirayotgan ulanishlarni bloklash Set-NetFirewallProfile -Profile Public -DefaultInboundAction Block ``` !!! warning "RDP xavfi" **RDP (Remote Desktop Protocol, port 3389)** — dunyoda eng ko'p hujum qilinadigan portlardan biri. Agar RDP ochiq bo'lsa, uni faqat VPN orqali yoki IP whitelist (faqat ruxsat berilgan manzillar ro'yxati) bilan cheklang. Bundan tashqari, **NLA (Network Level Authentication — tarmoq darajasida autentifikatsiya)** ni yoqing: bu ulanishdan oldin parol so'raydi. !!! tip "Qiyin tuyulyaptimi? Bu normal." PowerShell buyruqlari boshida uzoq ko'rinadi. Lekin har buyruq qismlarga bo'linadi: `-DisplayName` = nom, `-Direction` = yo'nalish, `-Protocol` = protokol, `-LocalPort` = port, `-Action` = nima qilish. Bir marta tushunib olsangiz — qolganlarini o'zingiz yozasiz. ??? note "Tez tekshiruv: `Inbound` va `Outbound` farqi nima? (javobni ko'rish uchun bosing)" **Inbound** = tashqaridan sizga *kirayotgan* ulanish (kimdir sizga ulanmoqchi). **Outbound** = sizdan tashqariga *chiqayotgan* ulanish (siz brauzer bilan saytga kirasiz). Hujumlarning ko'pi Inbound orqali keladi — shuning uchun kiruvchi ulanishlarni qattiqroq cheklaymiz. --- ## Tarmoq vositalari: Kim kimga ulanib turibdi? ### 🌍 Hayotiy o'xshatish Telefon stansiyasida operator barcha aktiv qo'ng'iroqlarni ko'ra oladi: kim kimga qo'ng'iroq qilyapti, qaysi liniyada, qachon boshlangan. `netstat` buyrug'i kompyuterdagi barcha aktiv tarmoq "qo'ng'iroqlarini" ko'rsatadi. ### 📖 Ta'rif **`netstat`** (network statistics — tarmoq statistikasi) — kompyuterdagi aktiv tarmoq ulanishlarini va ochiq portlarni ko'rsatuvchi buyruq. **PID** (Process ID — jarayon identifikatori) — har bir ishlaydigan dasturning noyob raqami. Shubhali ulanish topilsa, PID orqali qaysi dastur ekanini aniqlaymiz. Ulanish holatlari (atama → ta'rif): LISTENING : Port ochiq va kimdir ulanishini kutmoqda. Hech kim hali ulanmagan. ESTABLISHED : Faol ulanish — ikki tomon bog'langan va ma'lumot almashmoqda. TIME_WAIT : Ulanish endigina yopildi, tizim oxirgi paketlarni kutmoqda. ### 🔎 Ishlangan misol ```powershell title="Barcha ulanishlarni ko'rish" # Barcha ulanishlarni ko'rish (-a = barcha, -n = raqamli, -o = PID bilan) netstat -ano ``` Natija shunday ko'rinadi: ```text Proto Mahalliy manzil Tashqi manzil Holat PID TCP 0.0.0.0:135 0.0.0.0:0 LISTENING 892 TCP 0.0.0.0:3389 0.0.0.0:0 LISTENING 1088 TCP 10.0.1.45:50234 142.250.185.46:443 ESTABLISHED 3456 ``` ```text title="Natijani o'qish" LISTENING = port ochiq, kimdir ulanishini kutmoqda ESTABLISHED = faol ulanish (ikki tomon bog'liq) 0.0.0.0 = barcha tarmoq interfeyslarida tinglaydi Misol: 3456-PID jarayon 142.250.185.46:443 ga ulangan -> Bu Google (HTTPS ulanish) bo'lishi mumkin ``` ```powershell title="Filtrlash bilan qidirish" # Faqat tinglayotgan portlarni ko'rish netstat -ano | findstr LISTENING # 4444-portda kim bor? netstat -ano | findstr :4444 # PID bo'yicha qaysi dastur ekanini topish Get-Process -Id 6721 # yoki tasklist | findstr 6721 ``` ```powershell title="PowerShell usuli (batafsilroq)" # PowerShell usuli — batafsilroq Get-NetTCPConnection | Where-Object {$_.State -eq "Listen"} | Select-Object LocalPort, OwningProcess | Sort-Object LocalPort ``` ### Qo'shimcha vositalar ```powershell title="Tarmoq tekshiruv buyruqlari" # IP konfiguratsiyani ko'rish (kompyuterning tarmoqdagi "manzili") ipconfig /all # DNS kesh (so'nggi tashrif buyurilgan domenlar) ipconfig /displaydns # DNS so'rov — domen qaysi IP ga tegishli? nslookup hacknow.uz # ARP jadvali (arp -a) — mahalliy tarmoqdagi qurilmalar # ARP = Address Resolution Protocol (manzil aniqlash protokoli) arp -a # Muayyan kompyuter va portga ulanishni tekshirish Test-NetConnection -ComputerName 10.0.1.1 -Port 445 ``` !!! example "Amaliy misol" Kompyuteringiz sekinlashdi va internet "yo'qoladi". `netstat -ano | findstr ESTABLISHED` bering. Agar 50+ ta noma'lum IP ga ulanish ko'rsangiz — ehtimol kompyuteringiz botnet (zararli tarmoq) qismi bo'lib qolgan. PID orqali qaysi dastur ekanini toping. --- ## Shubhali tarmoq belgilari — nimaga e'tibor bering? ### 🌍 Hayotiy o'xshatish Doktor kasallikni qon tahlili natijalariga qarab aniqlagandek, xavfsizlik mutaxassisi ham tarmoq ko'rsatkichlariga qarab anomaliyani aniqlaydi. Quyida asosiy "simptomlar": ```text title="Shubhali belgilar va sabablari" Shubhali belgi -> Mumkin bo'lgan sabab 1. Noodatiy port LISTENING holatida: Portlar 4444, 8888, 9999 -> Ehtimol reverse shell (reverse shell = hujumchi uzoqdan kompyuterni boshqarishi) 2. Noma'lum tashqi IP ga ESTABLISHED ulanish: 185.143.223.47 -> C2 server bo'lishi mumkin (C2 = Command and Control, ya'ni hujumchining boshqaruv serveri) 3. G'ayrioddiy DNS so'rovlar: Juda uzun subdomain: a1b2c3.hackedsite.com -> DNS tunneling (DNS tunneling = ma'lumotlarni DNS so'rovlari orqali yashirincha chiqarish) 4. Katta hajmda ma'lumot chiqishi: Kechasi ichkaridan ko'p trafik -> Ma'lumot o'g'irlash urinishi ``` Bu belgilarni tekshirish tartibini qaror oqimida ko'ramiz: ```mermaid flowchart TD A["netstat -ano natijasi"] --> B{"Noodatiy port
(4444, 8888)?"} B -->|"Ha"| C["Shubhali — belgila"] B -->|"Yo'q"| D{"Noma'lum tashqi
IP ga ulanish?"} D -->|"Ha"| C D -->|"Yo'q"| E["Tizim porti — normal"] C --> F["PID ni aniqla:
Get-Process -Id"] F --> G{"Dastur tanishmi?"} G -->|"Yo'q"| H["To'xtat + antivirus + firewall blok"] G -->|"Ha"| E ``` !!! danger "Amaliyot faqat o'z tizimingizda" Bu belgilarni boshqa odamning kompyuterida tekshirish — qonuniy jihatdan jinoyat. Faqat o'z tizimingizda yoki maxsus ruxsat berilgan muhitda qo'llang. --- ## Uzoqdan boshqarish: RDP va WinRM ### 🌍 Hayotiy o'xshatish Siz Toshkentda o'tirasiz, lekin Samarqanddagi serverda ishni bajarishingiz kerak. Buning uchun uzoqdan boshqarish vositalari kerak — xuddi telefon orqali ko'rsatma bergandek, lekin to'g'ridan-to'g'ri kompyuter ekranini ko'rib va boshqarib. ### 📖 Ta'riflar **RDP (Remote Desktop Protocol — uzoq ish stoli protokoli)** — grafik interfeys orqali uzoqdagi kompyuterni boshqarish. Siz uning ekranini o'z ekraningizda ko'rasiz, klaviatura va sichqonchani ishlatib boshqarasiz. Port: 3389. **WinRM (Windows Remote Management — Windows uzoq boshqaruvi)** — faqat buyruqlar orqali uzoq kompyuterni boshqarish. Grafik interfeys yo'q — PowerShell buyruqlari yuborasiz. Port: 5985 (HTTP) va 5986 (HTTPS). ### 🛡️ Nima uchun muhim Har ikki texnologiya ham qulaylik yaratadi — lekin noto'g'ri sozlanib qolsa, hujumchiga eshik ochib beradi. RDP — eng ko'p brute-force (parolni taxmin qilib sinovlash) hujumlariga duchor bo'luvchi protokol. ### 🔎 Ishlangan misol ```powershell title="RDP ni yoqish va himoyalash" # RDP'ni yoqish Set-ItemProperty ` -Path 'HKLM:\\System\\CurrentControlSet\\Control\\Terminal Server' ` -Name "fDenyTSConnections" -Value 0 # fDenyTSConnections = 0 (bloklashni o'chir, ya'ni ruxsat ber) # NLA yoqish — bu kirishdan OLDIN autentifikatsiya talab qiladi Set-ItemProperty ` -Path 'HKLM:\\System\\CurrentControlSet\\Control\\Terminal Server\\WinStations\\RDP-Tcp' ` -Name "UserAuthentication" -Value 1 # Firewall qoidasini yoqish (RDP uchun) Enable-NetFirewallRule -DisplayGroup "Remote Desktop" ``` ```powershell title="WinRM bilan uzoq boshqarish" # WinRM'ni yoqish Enable-PSRemoting -Force # Uzoq kompyuterda buyruq bajarish Invoke-Command -ComputerName SRV-01 -ScriptBlock { Get-Process | Sort-Object CPU -Descending | Select-Object -First 5 } # -ScriptBlock = {} ichida bajariluvchi kod # Uzoq kompyuterga "kirib" ishlash Enter-PSSession -ComputerName SRV-01 # Keyin chiqish uchun: Exit-PSSession ``` ### Xavfsiz uzoq kirish qoidalari (so'z diagrammasi) | Protokol | Port | Minimal himoya | |----------|------|----------------| | RDP | 3389 | NLA yoqilgan + VPN + IP whitelist | | WinRM | 5985 / 5986 | HTTPS (5986) + Kerberos autentifikatsiya | | SSH | 22 | Kalit asosida (parolsiz) kirish | | PsExec | 445 (SMB) | SMB imzolash + firewall | !!! info "Oddiy tilda" NLA (Network Level Authentication) = Ekran ko'rinishidan OLDIN parol so'rash. Eski usulda ekran ochilib, keyin parol so'raladi — hujumchi bu vaqtda tizimga kira boshlaydi. NLA bu imkoniyatni yopadi. --- ## 🗺️ Orqaga nazar > Hozirgacha biz uchta katta narsani ko'rdik: (1) **firewall** — qaysi ulanishlarga ruxsat berilishini hal qiladi; (2) **uchta profil** — qaysi tarmoqda ekaningizga qarab himoya darajasi o'zgaradi; (3) **netstat** — kim kimga ulanib turganini ko'rsatadi. Bularning hammasi bitta maqsadga xizmat qiladi: kompyuteringizning tarmoq "eshiklarini" nazorat qilish. --- ## ⚠️ Keng tarqalgan xatolar | Noto'g'ri tushuncha | Haqiqat | |---------------------|----------| | "Firewall yoqilgan bo'lsa, men xavfsizman" | Firewall bir qatlamli himoya. Kuchli parol, yangilanishlar, antivirus ham kerak. | | "RDP faqat ichki tarmoqda xavfsiz" | Ichki tarmoqdan ham hujumchi bo'lishi mumkin. NLA va IP cheklash kerak. | | "Port yopilsa, xizmat ishlamay qoladi" | To'g'ri — shuning uchun faqat keraksiz portlarni yopamiz. Ishlatilayotganlarni emas. | | "`netstat` da hech narsa ko'rinmasa, xavf yo'q" | Ayrim zararli dasturlar portlarni yashiradi. `netstat` yetarli emas — Sysmon kabi vositalar ham kerak. | --- ## ✅ Tez tekshiruv — bilasizmi? **Savol:** `netstat -ano` natijasida 4444-portda `LISTENING` holati va PID 6721 ko'rsangiz, dastlab nima qilasiz?

Javobni ko'rish

Dastlab qaysi dastur ekanini aniqlaymiz: `tasklist | findstr 6721` yoki `Get-Process -Id 6721`. 4444-port odatiy tizim porti emas — bu reverse shell uchun keng ishlatiladigan port. Dastur noma'lum bo'lsa, uni to'xtatamiz va antivirus bilan tekshiramiz. Firewall qoidasi qo'shamiz: `New-NetFirewallRule -DisplayName "Block 4444" -Direction Inbound -Protocol TCP -LocalPort 4444 -Action Block`.

--- ## 🧪 O'zingiz sinab ko'ring (xavfsiz amaliyot) Faqat o'z kompyuteringizda bajaring. PowerShell'ni Administrator sifatida ochish uchun: Boshlash menyusi -> "PowerShell" yozing -> o'ng tugma -> "Run as administrator". Yoki [[Win]] tugmasini bosib `powershell` deb qidiring. **1-mashq: Ochiq portlarni ko'ring** ```powershell netstat -ano | findstr LISTENING ``` Qaysi portlar ochiq? Har birini Google'da qidiring: "port XXXX windows" — nima uchun ishlatilishini bilib oling. **2-mashq: Firewall profillarini ko'ring** ```powershell Get-NetFirewallProfile | Select-Object Name, Enabled, DefaultInboundAction ``` Public profilida `DefaultInboundAction` qiymati nima? `Block` bo'lishi kerak. **3-mashq: Eng ko'p tarmoq ishlatayotgan jarayon** ```powershell Get-NetTCPConnection | Group-Object OwningProcess | Sort-Object Count -Descending | Select-Object -First 5 ``` Eng ko'p ulanishi bor PID ni `Get-Process -Id ` bilan tekshiring. **Tekshiruv ro'yxati (o'zingizni sinang):** - [ ] `netstat -ano` ni Administrator rejimida ishga tushirdim - [ ] Kamida bitta ochiq portni Google'da qidirdim - [ ] Public profilida `DefaultInboundAction` = Block ekanini ko'rdim - [ ] Eng ko'p ulanishi bor PID ning qaysi dastur ekanini aniqladim **Agar buyruq ishlamasa:** PowerShell'ni Administrator sifatida oching (o'ng tugma -> "Run as administrator"). Agar `findstr` topilmasa, `Select-String` ishlating. --- ## ⚖️ Etika eslatmasi !!! danger "Etika va qonun" Biz bu vositalarni o'rganamiz, chunki ularni bilib himoya qila olamiz. `netstat`, firewall, WinRM — bular kuchli vositalar. Lekin ularni **boshqalarning tizimlariga ruxsatsiz qo'llash** — jinoyat. O'zbekiston Respublikasi Jinoyat Kodeksining 278-moddasi kompyuter axborotiga ruxsatsiz kirish uchun jarimadan qamoqqa qadar jazoni nazarda tutadi. **Qoida oddiy:** faqat o'z tizimingiz yoki yozma ruxsat berilgan tizimda ishlang. --- ## ✅ Eng muhimi (xulosa) - Firewall kompyuterning tarmoq "darvozaboni" — qoidalar asosida ulanishlarni o'tkazadi yoki bloklaydi. - Uch profil: Domain (korporativ), Private (uy/ishonchli), Public (ommaviy) — har biri turli qattiqlikda himoya qiladi. - RDP (3389-port) eng ko'p hujum qilinadigan port — NLA, VPN va IP whitelist bilan himoya qiling. - `netstat -ano` buyrug'i barcha aktiv ulanishlar va ochiq portlarni ko'rsatadi — shubhali portlar (4444, 8888, 9999) va noma'lum IP larga e'tibor bering. - WinRM buyruqlar orqali uzoq boshqarish uchun — HTTPS rejimida ishlating. > **Darsdan oldingi savolingizga qaytamiz:** Ha, Firewall ham o'sha eshik darvozaboni — kimni kiritishini siz belgilaysiz. Belgilamasangiz — tizim o'zi hal qiladi (va har doim ham to'g'ri hal qilmaydi). --- ## ➡️ Keyingi qadam **Keyingi dars:** Amaliy auditing — o'rganganlarimizni real senariyda sinab ko'ramiz. **Hayotda qo'llang (transfer):** Bugun o'z kompyuteringizda `netstat -ano | findstr LISTENING` buyrug'ini bajaring. Ochiq portlardan birini tanlab, u nima uchun ishlashini aniqlang. **1 soatdan keyin eslab ko'ring:** Uchta profil nomi, RDP porti, `netstat` ning asosiy bayrog'i — yozmasdan eslang.

Windows Firewall va Tarmoq Xavfsizligi

Windows Firewall va Tarmoq Xavfsizligi